|
|
|
|
|
|
|
|
| “Emeğin perspektifi” ve demokrat siyaset-II |
| |
“Türkiye’de “CHP gibi örgütlerin dışında kalan sol”un gerçek bir sol siyaset üretebilmesi büyük ölçüde temel bazı ilkelerin ve fikirlerin yeniden tartışılmasını gerektiriyor. Bunu yapmaya kalktığında da bugünün dünyasında “emeğin perspektifi”nin, aslında yalnızca “emekçilerin” değil tüm “mağdurların” özgürlüklerini talep eden, ve onlar için toplumsal eşitliği ve adaleti vurgulayan “demokrat” bir siyaset olacağı açıktır.”
Bu paragraf geçen haftaki yazımın son paragrafıydı ve konuya devam edeceğimi söylemiştim. Bu yazıda bu bağlamda iki konu üzerinde duracağım. Birincisi “emeğin öncülüğü” meselesi. İkincisi ise solun sosyal politikaları.
Yukarıdaki paragrafı “emeğin öncülüğünde tüm mağdurların talepleri...” şeklinde okumayı isteyen insanlar yok değil solun içinde. Yani “emeğe” özel bir yer vermeyi bir çeşit “sol” olmanın gereği gibi algılayanlar. Evet, onlar varlar ama bence “emeğe” böyle bir özel vurgu yapmanın zamanının geçtiğini söylemek de mümkün.
Mümkün çünkü bugünün kapitalizminin mağduriyet hikâyeleri yalnızca işçilerin hikâyelerinden oluşmuyor artık. Yani kapitalizmin dişlilerinin çevrilebilmesi için “emeğinden başka kaybedecek bir şeyi olmayan” insanlar haline getirilmiş, yani homojenleştirilmiş bir işçi sınıfının varlığı yetmiyor artık. Çağımızda bir de o çarkların dönebilmesi için üretilenleri –kültürel ürünler de dahil- aynı şekilde tüketecek hale getirilmiş, yani homojenleştirilmiş bir insanlığın da oluşturulması gerekiyor.
Çağımızın ulus-devletlerinin sınırlarına deyim yerindeyse “tıkıştırılmış” farklı kültürlerin güneşin altında yerlerini istemeleri, özgürlük, hak ve adalet talebinde bulunmaları büyük ölçüde bu yüzden. Üzerlerinden geçen silindirin işçilerin üzerinden geçenden daha az önemde olduğunu söylemek de mümkün değil. Onun için bence “emeği” öncü saymak ve onun etrafında bir özgürlük, eşitlik ve adalet mücadelesi düşünmek, tüm toplumsal kimlikleri de içeren bir ülke siyaseti yapmak karşısında daha etkili bir yol değildir.
Yani kısaca söylemek istediğim bugünün sol siyaseti, işçilerin de içinde olduğu toplumun tüm mağdurlarının mağduriyet taleplerini konu eden, kimliklerden yola çıkan ama kimlik siyaseti yerine bir “birlikte yaşama siyaseti” öneren daha kapsayıcı bir siyaset olmalıdır. Bunun da topluma güvenen, bütün özgürlükler gibi bütün mağduriyetlerin de aynı düzeyde olduğuna inanan ve özgürlüksüzlüklerin ve mağduriyetlerin giderilmesinde toplumsal tartışmaya ve uzlaşmaya önem veren ve belki de her şeyden önemlisi “bu tartışmalardan çıkacak sonuca razıyım” diyebilen “demokrat” bir siyaset olmalıdır.
Yine geçen hafta değindiğim gibi bugün siyasette “sol” diye bir siyaset varsa bunu sebebi solun arayışının sahici bir yanı olmasındandır. Gerçekten de eğer şunu ya da bunu seçerken bizim dışımızdaki bir dünyanın gereklerini yerine getirmiyorsak, yani seçimlerimiz gerçekten bizim istediklerimizse; o zaman bu seçimlerimizin hangi koşullarda yapıldığı ve bu koşulların aramızda nasıl dağıldığı önemli demektir. Bu durumda eğer benim koşullarım, komşumunkinden daha elverişliyse benim görece olarak istediklerimi gerçekleştirebilmem komşuma göre daha mümkün demektir. Bunun da kişisel çıkarlarla toplumsal çıkarlar arasında daha uygun bir uyumu arama çabasını, yani solun eşitlik çabasını anlamlı kıldığı açıktır.
Sol, geleneksel olarak bu arayışını, benimsediği “sosyal politikalar”la gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Her ne kadar bu politikaların içeriği ve dozu konusunda içerde bazı farklılıklar olsa da; sol, esas olarak, eşitlik arayışını toplumun dezavantajlı kesiminin yararına yaptığı harcamalarla dengelemeye çalışmaktadır. Fakat günümüzün problemi şudur ki bu harcamaların finanse edilebilmesi günümüz küresel dünyasında giderek zorlaşmaktadır.
Zorlaşmaktadır çünkü bugünün ulus-devletleri, tek tek ulus-devletlerden sıyrılarak bir çeşit özerklik ve güç kazanmış sermaye karşısında zayıf düşmüşlerdir. Bu zayıflığın en önemli sonuçlarından biri, sosyal politikalar için gerekli kaynakların bulunmasının görece zorlaşmış olmasıdır.
Eskiden ulus-devlet çatısı altında sol’un, “az kazanandan az, çok kazanandan çok” şeklinde ifade edilebilecek vergi uygulamalarıyla elde ettiği kaynaklar “sosyal politikaları” finanse ederken şimdi artık vergi artırımları karşısında sermayenin sınır aşma rahatlığına sahip olması bu imkânın da sınırlanmasına neden olmuştur.
Her ne kadar bugünlerde, sermayenin, yaşanan “küresel mali kriz” çerçevesinde yeniden ulus-devlet çatısı altına dönme eğilimi ortaya çıkmış olsa da bunun yeniden “korumacı” ve “ulusalcı” politikalara dönüş anlamına gelmeyeceği açıktır.
Küreselleşmenin yol açtığı bu yeni koşullar sol siyasetin önüne engeller yığmıştır yığmasına ama bu yeni koşulların sol’un özgürlük ve eşitlik arayışını anlamsızlaştırdığını söylemek de mümkün değildir. Aksine “sosyal politikaların” yerine, daha katılımcı ve eşitlik sağlayıcı yeni imkânlar ortaya çıkmıştır. Bu konuyu ise bir başka yazıda ele alacağım.
14.05.2009
Taraf |
 |
|
|
