|
|
|
|
|
|
|
|
| Kürt sorunu çözüm ile çözümsüzlük arasında idare ediliyor |
| |
Cumhurbaşkanı Gül’ün “Kürt sorununda iyi şeyler olacak. Önemli bir fırsat var, değerlendirmeliyiz. Devlet kurumları uyum içerisinde” çıkışından sonra şimdiye değin bu konuda gayri-demokratik pozisyonlar almış olanlar bile bir “çözüm” söylemi içerisinde. Zamanında “sorunun” parçası olanlar, Gül’ün sözüyle birlikte “fırsatı” değerlendirmek için şimdi “çözüm” lafını diline dolamış durumdalar. Fakat bu kalemler ve aktörler, bu değişimi derin bir yüzleşmeden beslenerek gerçekleştirselerdi, bu tutum değişikliğinin ciddi bir çözüme katkısı olacağını düşünebilirdik. Ancak kendilerince çözüm için ifade ettiklerini-üsluplarını ve devletin resmi politikasıyla rabıtalarını dikkate alınca bunun “stratejik” bir tavır olduğunu teslim etmek zor değil.
Stratejik, çünkü öncelikle hiçbir sorun “fırsatlarla” çözülmez. Fırsat, dışsaldır fakat çözüm, aktörlerin niyet ve iradelerine bağlıdır. Eğer aktörler, çözüm niyet ve iradesine sahip olmayıp, çözümün kendilerine maliyetlerini-gereklerini göze almayıp, kendileri dışında gelişen dinamiklere göre “çözümü” dillerine dolamaya başlamışlarsa, değişim değil, çıkarı düşünen bir tür adaptasyon söz konusudur. Çözüm için fırsata gerek yoktur; hele “Kürtlerin sorunu” gibi yakıcı bir sorunda fırsat beklemek de gayri-ahlakidir. İnsan yaşamına mal olan, gayri-ahlaki yasak ve uygulamalarla bezenmiş bir sorunun çözümü dışsal fırsatları değil, insanın iç dünyasını-vicdanını gerektirir.
Fakat her nasılsa bu çözüm “söylentilerine” ve bu söylentilere vesile olan ufak kültürel adımlara rağmen, Kürt çocukları ellerindeki taş izleri kanıt sayılarak 20 yılla yargılanıp, kötü tutukluluk koşullarında yaşıyor, ateşkese rağmen operasyonlar sürüyor, DTP muhatap dahi alınmayıp, vekiller hakkında fezlekeler hazırlanıyor, Uğur Kaymaz’ın katilleri beraat ediyor... (Çözüm söylentisini başlatan- ve bu söylentiye inanlarca merhamet dilenilen- Gül’ün insan hayatından daha değerli gördüğü izlenimine sebep olan “tarafsızlık” kaygısıyla Güler Zere ve diğer hasta tutuklular için ve TMK mağduru çocuklar için görüşme taleplerini reddettiğini de eklemek gerekiyor.)
İşte Kürtlerin sorununun son zamanlarda gündelik yaşamımızdaki bu “bir gün esen çözüm havasına karşılık ertesi gün estirilen savaş hali” şeklindeki seyrine dair bir gözlem, bu sorunun makro durumuna- devletin yaklaşımına dair önemli bir ipucu verir: “İdare etmek”... (Varlık yayınlarından çıkan "Türkiyw'de İktidarı Yeniden Düşünmek" başlıklı derleme çalışmada Fırat Bozçalı bu noktayı vurguluyor.)
Kelimenin iki anlamı da aynı ölçüde geçerlidir: Hem Türkiye Kürtlerin sorunu üzerinden “idare” ediliyor, yönetiliyor; hem de sorun “idare ediliyor”, geçiştiriliyor... “Açılımın” emanet edildiği İçişleri Bakanı Atalay’ın “hiçbir şey söylemeyen” açıklamasında da bu “idare etme” stratejisi hakim... Ayrıca Atalay’ın “çözüm demokratikleşmedir” klişesini tekrarlaması heyecanlandırmamalı çünkü Kürt sorunu demokratikleşmeyle çözülmez, sorun çözüldükçe demokratikleşilir. (Bu konuda bkz. Demokratikleşme-Kürt sorunu
)
Dolayısıyla makro durum şöyledir:
Çözüm ile çözümsüzlük arasına yerleştirilen bir hatta ilerleyen gelişmeler ile çatışma taşınabilir bir sınırda tutulurken; hem çözümsüzlüğün hem de çözümün sağlayacağı iktidar birikimleri-avantajlar sağlanmakta ve aynı zamanda çözümsüzlüğün ve çözümün sebep olacağı riskler-kayıplar-dezavantajlar da bertaraf edilmektedir. Yani ustaca bir “sınır tasarımıyla” maksimum kar elde edilen bir “yatırım” söz konusudur.
Çünkü tam anlamıyla demokratik bir çözüm, belli bir ölçüde iktidar kaybını ifade ederken; tam çözümsüzlük ise toplumsal ve uluslararası boyutlarda artık taşınamaz noktadadır. O halde kültürel ve ekonomik adımlarla meseleyi “idare etmek”, “çözüyormuş” gibi yapmak ve her iki durumun maliyetlerini indirerek getirilerini elde etmek en doğru stratejidir... Gündelik hayatın tüm fiillerinde “–miş gibi yapmakla” da bu amaçlanır zaten: maliyetleri-dezavantajları bertaraf etmek, getirilerini-avantajları elde etmek...
Bu çerçevedeki ufak kültürel “açılımlar” birer “yatırım enstrümanı” iken, bu “çözüyormuş gibi yapma” stratejisi çerçevesinde sorunu politikadan da koparmaktadırlar. Çünkü politik alan PKK’nın varlığını ve süreçteki rolünü-etkisini kabullenmekle beraber, ciddi bir yüzleşmeyi gerektirir ve maliyeti de yüksektir... O nedenle “–miş gibi yapma” stratejisi salt kültürel ve iktisadi adımlar üzerine inşa ediliyor. Çözümün reel zemini olan PKK’yı yaratan koşulların ortadan kaldırılması- Kürtlerin eşit ve özgür yurttaş olmaları önündeki engellerin bertaraf edilmesi, baskı ve inkar politikalarından vazgeçilmesi, faili meçhullerin aydınlatılması, kültürel ve iktisadi değil, politiktir. Ayrıca TRT Şeş’in, Kürdoloji bölümünün açılmasının ve (üç-beş köy ismini geçeceğini sanmadığımız) yer isimlerinin iadesinin zemini, bu politik olanın kabulü ve üzerine inşası ile mümkün. Aksi, iğreti duruyor olmasından öte; Kürtlere bunlarla yetinmeleri gerektiğini söyleyip, yetinmedikleri takdirde, bu açılımların çatışmaları daha da meşrulaştırma ve sosyal tepkilerini bastırma işlevi gördüğüdür...
Kürtlere neyle yetinmeleri gerektiğini söylemenin ötesinde daha feci olan, reel bir çözümü ima eden taleplerin “çözümü sabote edici olduğu” safsata söylemidir. Kürtçenin eğitim dili olması doğal talebi ve hakkının ifa edilmesinin nasıl bir çözümü sabote edeceği de, devletin-hükümetin ve ona endeksli düşünenlerin kafasındaki çözüm tasavvurunun tam da bizim iddiamıza denk düşen şekilde, “çözüyormuş gibi yapma” stratejisi çerçevesinde olduğunu gösteriyor. Onların kaygıları ve sabote edilmesinden korktukları, “yatırımlarının” gerçekleşmemesidir, fırsatlarının kaçmasıdır, kurumlar arasındaki uyumlarının bozulmasıdır...
Özetle, söz konusu “fırsat” ve “kurumlar arası uyum” bu “çözüm ile çözümsüzlük arasındaki ara alanla” ilintili. Nitekim bu “ara alandaki” çelişik performanslar “uyumlu” olmayı gerektirirken; bu ara alana yapılan yatırımı değerlendirmek de fırsatları görmeyi...
O nedenle önümüzdeki orta vade, çözüm söylentileri ve çatışmalarla geçen gel-gitlerden oluşacak. Bu kuşkusuz yıpratıcı ve sosyal gerilimleri de tetikleyici olacak.
31.07.2009 |
 |
|
|
