|
|
|
|
|
|
|
|
| 21. Yüzyıl 3: Hayatı Çingeneleştirmek Lazım |
| |
Önceki 3 yazıda bilginin üzerinden mübadele edilemez, planlanamaz, rekabet edilemez, ölçülemez yapısı dolayısıyla, bilgi toplumunun armağanlaşma ilişkileri, ‘çalışma’ma, yaratıcılık ve bunların sağlayıcısı olarak estetiği ve ahlakı kuşatan “anlam değer” üzerinden yeniden kurulması gerektiği üzerine yoğunlaşmaya çabaladık.
Zevk versus Arzu
Eklemek gerekir ki, bunun için sosyo-psikolojik boyutta zevkin arzunun önüne geçmesi gerekiyor. Üretim aktivitesine içkin olarak “üretim uygarlığının” motoru olan ve ‘sahip olmacı, gelecek yönelimli, stratejist, biriktirimci, iktidari, bildirişsel, kararlı, maskulin’ olan arzu ile ‘kararsız, şimdiye odaklı (carpe diem), feminen’ ve yaratıcılığın özü olan zevk arasındaki ilişkinin ters yüz olması gerekiyor. Kısacası, olması gereken, arzunun zevki belirlediği/zevkin arzunun içinden kurulduğu durumdan, zevkin arzuyu belirlediği/arzunun zevkin içinden kurulduğu duruma sıçranmasıdır belki.
Dolayısıyla, “arzunun özgürleşmesi yerine, alternatif olarak, kendini yaratmayı ve zevki yoğunlaştırmalıyız” (M. Foucault, İktidarın Gözü, sf.9, Ayrıntı Yay.). Böyle bir açılım, özgürlüğün otoriteler tarafından kimi zaman güvenlik için veya keyfiyen ve liberaller tarafından ‘başkasının özgürlüğünün sınırının başladığı yerde’ sınırlandırılır olmaktan kurtarılmasının ve dolayısıyla bireyselliklerden, farklılıklardan beslenen toplumsallaşmanın, çoğullaşmanın yolunu açabilir. Çingenelerin yaptığı gibi...
Ötekilerin Ötekisi Çingeneler
Dünyada 6000 küsür kültürel kimlik/etnisiteye karşılık 200 kadar ulus-devlet var. Basit bir aritmetik işlem gösterecektir ki, ulus-devletini kurmuş her baskın kimlik, egemenlik coğrafyasındaki diğer 29 kültürel kimliği bitaraf etmiştir. Ancak egemenlik coğrafyalarının hepsindeki bitaraf olmuş 29’lar arasında illaki Çingeneler/ Çingeneleştirilmişler mevcut.
Çingenelik üzerine yapılan çalışmalar, çingenelerin, üretim uygarlığına- yerleşik hayata geçen kabilelerin anaerkillikten ataerkilliğe geçiş esnasında kimi kabilelerin bu dönüşümünü engellediğini ve çingenelerin köklerinin de bu dönüşümü engellenmiş kabilelere dayandığını ortaya koymaktadırlar. Bu da, stratejist, biriktirmeci, maskulin üretim aktivitesinin ve arzunun, iktidarın ve dışlamanın kaynağı olduğunu net olarak gösteriyor. Baktığımızda, anaerkil, üretici ve biriktirici olmayan, şimdiyi yaşamaya odaklı, stratejinin s’sinden anlamayan, çalışmayan, zevkine düşkün ve onu yoğunlaştıran, kamusallığını şenliklerle kuran, milliyetsiz, candan, sıcak, alabildiğine sanatçı ve yaratıcı ve eğlenen çingeneler; üretimci-maskulin-arzucu uygarlık süresince/ tarafından “dokunulmaz/dokulmayan”(*) olarak addedilmiş. Bu da, üretimin-çalışmanın bizzat kendisinin "insanlık dışı" olduğunu gösteriyor.
14000 yıldan bu yana insanlığın boynunda bu ayıp asılı duruyor. Türkünden, Almanına, Hindistanlısına, Japonuna; Müslümanından Hristyanına, Yahudisine kadar... Ne varki, sürekli yoksul olan ve tüm yoksulluğuna rağmen çalışmayı, biriktirmeyi, zenginleşmeyi ‘arzu’lamayan çingeneler; yoksulluğu Almanından da, Fransızından da, Türkünden de, Hristyanından da daha ahlaklı yaşıyorlar. Estetiği, ahlakı dışlamadan/ kategorize etmeden, hiç de iktidari olmayan anlam değerleriyle kuruyorlar ilişkilerini. Bu nedenle, “üreten” insanlık, çingenelere karşı ayıbından kurtulmak istiyorsa; çingeneleşmek durumundadır. Yani, çalışmaktan, üretmekten, mübadele etmekten vazgeçmelidir; arzunun özgürleşmesi yerine zevki yoğunlaştırmalı, kendini sürekli aşabilmelidir; hayatı eğlenceli, estetik, feminen kılabilmelidir. )Ki bilgi ekonomisi ve toplumu da böyle bir fırsatı sunuyor.)
En önemlisi, tıpkı çingeneler gibi, kamusallıklarını “şenliklerle” kurmalıdır. Yoksa farklılıklarımızla eşit, özgür yaşayabilme becerisini gösteremeyeceğiz. Ciddi müzakerelerle, lacivert takım elbiseleriyle kurulanların çare olmadığı açık.
----------------
*Dostum Egemen Yılgür’ün aktardığına göre, çingene kelimesinin kökeni, Bizans Yunancası’nda “dokunulmaz/dokulmayan” anlamına gelen “adzinganas”.
16.03.2006
|
 |
|
|
