|
|
|
|
|
|
|
|
| 21. Yüzyıl: Üretimin Sonu- Yaratıcılığın Başı ve Sol |
| |
Son zamanlarda, Sol’un dünyanın gidişatı karşısında kendini yeniden kurmasına yönelik hareretli tartışmalar sürüp gidiyor. DİSK toplantıları ve bu hafta sonu ÖDP’nin kuruluşunun 10.yılı adına düzenlediği toplantı, bu sürecin en son gerçekleştirilen iki önemli parçası. DİSK toplantısına damgasını vuran “serbest piyasa karşıtlığı ile bir yere varılamayacağı” iken, ÖDP’nin toplantısını “demokratik planlama ve özgürlükçü sosyalizm” konusu hegomonize etti. Bu durumun ortaya koyduğu, Sol’un hala ekonomi politikle cebelleştiğidir. Bu gayet normal, çünkü Sol kendini hep ekonomi politiğiyle varedebildi. Herşeyi onunla açıkladı, onunla çözüme kavuşturacağına inandı. Şimdiyse bir yol ayrımında olduğunu sanıyor: (demokratik) planlama mı, serbest piyasa mı? Oysa sol bir misyona uygun olan; bu serbest piyasa-planlama ikilemini aşarak-dışlayarak, dünyayı dönüştürecek, mağduriyetleri düzeltecek bir yaratıcılık sergilenmesidir. Çünkü ne ikisi, ne de bunların aritmetik alaşımları şuandaki ve muhtemel gelecekteki ihtiyaçlara cevap verebilir niteliktedirler. Çünkü bunların kendilerini çözüm olarak ortaya koydukları üretim aktivitesinin kendisi ve dolayısıyla üretim-tüketim karşıtlığı üretim teknolojisindeki gelişmeler sonucu bitaraf olmuş durumdalar.
1970’lerden bu yana G-7 ülkelerinde hizmet sektörlerinin GSMH’ya ve istihdama oranı sanayi sekörlerinin önüne geçmiş durumda. 1990’lardan bu yana da bu ülkelerde enformasyonun/ bilginin işlenmesinin GSMH’daki payı, fiziksel malın işlenmesinin GSMH’daki payının önüne geçmiş durumda. ABD’de kendini sanatçı olarak addedenlerin sayısı 1960’ta 32000 kişi iken, 2000 yılında 650000 kişidir.
Bu tablonun ortaya koyduğu, kafa emeğinin, kol emeğinin önüne ve yerine geçmiş olduğu ve dolayısıyla yaratıcılık aktivitesinin de üretim aktivitesinin yerini almış olduğudur. Bilgi/ eser yaratımı aktivitesi ise, üretim aktivitesinin aksine, ne rekabeti içerir ne de planlamayı gerektirir. Başka bir ifadeyle, ne ötekildir, ne otoriterdir, ne de homojeniktir. Bunların üçünü aynı anda dışlar. Çünkü, yaratım aktivitesi, toplumun antropolojik olarak bilindiği gibi üzerinde durduğu “armağanlaşma” aktivitesinin de özüdür. Bu bilgi ekonomisi çerçevesinde yaşanagelen süreç, aslında, “ölçülmüş değer” üzerinden kurulan mübadele ilişkilerinin yerini “ölçülemez anlam” üzerinden kurulan, ahlakı ve estetiği dışlamayan armağanlaşma ilişkilerinin almasıdır.
Ne varki, neo-liberal hegamonya, sadece kapitalizmi değil, tüm “üretimci-fiziksel ekonomileri (köleci, feodal, kapitalist, sosyalist)” aşan, daha adil bir başka dünyayı mümkün kılan bilgi ekonomisini “kapitalisti olmayan kapitalizm” diyerek, patentleme hakları vs. stratejileri ile kapitalistimsileştirerek iğdiş etmekte geri kalmazken; hiç bir tartışmasında “bilgi toplumu” kelimesini “liboşluk” sanıp ağzına almayan Sol, 21.yüzyılda varolmayı ancak hayal etmekle meşgul olsun. Hem de hayallediklerinin özü olan özgürlüğün, barışın gerçekleşmeye ne kadar yakın olduğunu ve bunların iğdiş edilerek saptırıldığını göremeyecek kadar... Dünyayı dönüştürmek iddiasında bulunan Sol’un önce dünyayı okuma işini halletmesi gerekiyor. Gerçi, “Nerde hata yaptık?” soru-cevaplarından dolayı sergilenen performans, dünyayı okuyamamaktan ziyade duyamadığının göstergesidir.
Üretim aktivitesinin ölmeye yüz tuttuğu dönemde; yaratıcılığı-dolayısıyla farklılığı- kutsamak, patentlemelere karşı çıkmak, bilginin serbest-özgür dolaşımını/ paylaşımını savunmak, mevcut-otoriter eğitim sistemlerine alternatifler üretmek, armağanlaşmaya, ahlaka sahip çıkmak şeklinde sıralanabilecek demokratlık içinden yaratılacak politakalar yerine, hala sınıf çelişkisinde- planlamada tutturmak yada liberalliğini “gerçeği gördüm, akıllandım” tafrasıyla satmak, Sol’un 21.yüzyıl hikayesini, “nerde hata yaptık” sorusunu sorup durmanın hatanın kendisi olduğunu anlamakla sonlandıracaktır.
02.03.2006
|
 |
|
|
